Werken op hoogte vraagt om valbeveiligingsmaterialen die je blindelings kunt vertrouwen. De Europese norm die de kwaliteit en veiligheid van valstopblokken bewaakt, is voor het eerst in meer dan twintig jaar herbekeken. EN 360:2002 maakt plaats voor EN 360:2023 met strengere testen, bredere toepassingsgebieden en duidelijkere verplichtingen voor fabrikanten.
Maar wat betekent dit concreet voor jou als eindgebruiker? Moet je je bestaande valstopblokken vervangen? Welke producten vallen onder de nieuwe regels? En wat zijn de cruciale data die je in de agenda moet zetten?
We zetten het voor je op een rij.
In dit artikel
- Wat is een valstopblok en hoe werkt het?
- Wat houdt de EN 360 norm in?
- Wat is er nieuw in EN 360:2023?
- Overgangsperiode: de belangrijke data
- Wat met bestaande valstopblokken?
- Samengevat
1. Wat is een valstopblok en hoe werkt het?
Een valstopblok, ook wel SRL (Self Retracting Lifeline) of automatisch valstopapparaat genoemd, is een persoonlijk valbeveiligingsmiddel dat je verbindt met je harnas en een vast ankerpunt. De werking doet denken aan een autogordel: de lijn loopt soepel in en uit met elke beweging die je maakt, maar blokkeert onmiddellijk bij een plotselinge val.
Dat mechanisme maakt een valstopblok een stuk handiger in gebruik dan een klassieke vallijn met demper:
- Maximale bewegingsvrijheid: de lijn volgt elke beweging automatisch
- Extreem korte valafstand: de lijn staat altijd onder lichte spanning, wat de val stopt binnen een fractie van een seconde
- Lagere piekbelasting op het lichaam: maximaal 6 kN bij een val
- Minder struikelgevaar: geen losse lijn die rond de voeten hangt
- Brede keuze aan varianten: verschillende lengtes, materialen en behuizingen voor uiteenlopende omgevingen
Sommige modellen combineren de basisfunctie met aanvullende functies, zoals een reddingslier (EN 1496) of een automatische afdaalfunctie (EN 341). De basisvereisten voor elk valstopblok zijn vastgelegd in de EN 360 norm.
2. Wat is de EN 360 norm?
De EN 360 norm is de Europese productnorm die bepaalt aan welke ontwerp- en veiligheidseisen een valstopblok moet voldoen. De norm omschrijft onder meer:
- de maximale kracht die bij een val op het lichaam mag inwerken
- de duurzaamheid en betrouwbaarheid van het apparaat gedurende zijn levensduur
- de compatibiliteit met harnassen conform EN 361
- de minimale oprolveer, zodat de lijn te allen tijde ingetrokken blijft en niet loshangt
Elk valstopblok dat in Europa op de markt wordt gebracht, moet aan deze norm voldoen en beschikt over een EU-typekeuringscertificaat als bewijs.
3. Wat is er nieuw in EN 360:2023?
De vorige versie van de norm, EN 360:2002, dateerde van meer dan twintig jaar geleden. Werkmethodes, materialen en toepassingsgebieden zijn sindsdien grondig geëvolueerd. De herziening speelt hierop in met strengere en uitgebreidere testvereisten.
De norm draagt de naam EN 360:2023 omdat de eerste draft in 2023 werd opgesteld. Na een harmonisatieproces werd de finale versie in april 2025 gepubliceerd, met een overgangsperiode van twaalf maanden. Vanaf april 2026 is ze officieel van kracht. De datum in de normnaam zegt dus niets over wanneer ze ingaat. Dat is een valkuil die ook bij andere normen speelt.
Strengere technische eisen
De nieuwe norm legt de lat hoger op een aantal vlakken:
- Zwaardere dynamische testen om de betrouwbaarheid op lange termijn te garanderen
- Strengere eisen rond de beheersing van krachten bij een val, met als doel het letselrisico verder te beperken
- Hogere normen voor de oprolveer, zodat de lijn ook na intensief en langdurig gebruik volledig intrekt
- Uitgebreidere tests voor gebruik in zware omstandigheden: vocht, stof, chemicaliën en extreme temperaturen
Extra toepassingstesten nu officieel deel van de norm
Een opvallende stap in EN 360:2023 is de integratie van testen die voorheen als losse, optionele testbladen (PBM R) bestonden buiten de norm. Ze maken nu officieel deel uit van de standaard. Het gaat om testen voor:
| Toepassing | Toelichting |
|---|---|
|
Horizontaal gebruik en scherpe randen |
Relevant voor werken op daken, in kelders of langs constructies |
| Gebruikers boven 100 kg | Expliciete validatie voor zwaardere gebruikers |
| Valfactor 2 | Simulatie van een val waarbij de valenergie maximaal is |
| Gebruik in hoogwerkers (DIN 19427) | Specifieke eisen voor werken vanuit een werkbak |
Elke fabrikant beslist zelf welke van deze testen worden uitgevoerd voor een specifiek model. De resultaten moeten duidelijk vermeld worden op het product én in de handleiding. Staat iets er niet bij? Dan is het model voor die toepassing niet gecertificeerd.
4. Overgangsperiode: de belangrijke data
De overgang van EN 360:2002 naar EN 360:2023 verloopt gefaseerd.
Vanaf 9 april 2026
Elk nieuw model dat op de markt gebracht wordt, moet voldoen aan EN 360:2023. Voorraad die vóór die datum is geproduceerd onder een geldig EU-typekeuringscertificaat, mag nog steeds verkocht worden.
5. Wat met bestaande valstopblokken?
Bestaande valstopblokken mogen gewoon gebruikt, verkocht en geproduceerd blijven worden zolang het EU-typekeuringscertificaat van dat model nog geldig is én de productiedatum vóór 8 april 2026 ligt. De normwijziging verplicht niemand tot vervanging of hercertificatie van producten die al in omloop zijn.
Er is dus geen enkele reden om operationele valstopblokken uit dienst te nemen louter omdat EN 360:2023 van kracht is.
Wat als een certificaat afloopt?
Het certificaat is in de eerste plaats relevant voor fabrikanten – niet voor gebruikers of distributeurs. Concreet betekent dit:
- Voorraad die geproduceerd en in de markt gebracht is vóór 8 april 2026, mag nog steeds verkocht en gebruikt worden, ook als het certificaat nadien vervalt.
- Fabrikanten mogen na 8 april 2026 blijven produceren onder EN 360:2002 zolang hun certificaat geldig is.
- Vervalt het certificaat ná 8 april 2026, dan kan hercertificatie alleen nog onder EN 360:2023.
- Nieuwe modellen die ná 8 april 2026 op de markt worden gebracht, moeten sowieso gecertificeerd zijn onder EN 360:2023.
6. Samengevat
| Situatie | Wat geldt er? |
|---|---|
|
Valstopblok in gebruik, certificaat geldig |
Gewoon verder gebruiken |
| Valstopblok aankopen, certificaat geldig | Mag verkocht worden |
| Certificaat van model verloopt | Geen productie of verkoop meer mogelijk |
| Nieuw model na 9 april 2026 | Moet voldoen aan EN 360:2023 |
Check hier of je valstopblok gekeurd is volgens de nieuwe normering. Vind je jouw materiaal niet terug? Neem dan contact op met onze experts.
Wil je meer veiligheidsnieuws ontvangen en je kennis over veiligheid verrijken? Schrijf je dan in op onze maandelijkse SafetyMatters!
